Ազգային խաղեր

Ազգային խաղեր

Քարկտիկ

Քարկտիկը խաղում են 5 քարով, որոնցից չորսը նյութական աշխարհի հիմքը համարվող չորս տարրերն են՝ ջուրը, օդը,  հողն ու կրակը, իսկ հինգերորդը՝ եթերը։ Խաղն ունի վեց փուլ՝ մինպար,  մեկնուկ, երկնուկ,  թաք  ու երեքնուկ, շնուկ, ճանտաս։

 

Հոլ

Մասնակիցների թիվն անսահմանափակ է: Ատրիբուտներ՝ փայտե հոլ՝ կոնանման մետաղե ծայրով և խայտան՝ ոլորած պարան հանգույցով: Հանգույցը անցկացվում է մատին, իսկ պարանը փաթաթվում է հոլի վրա: Խաղացողը կտրուկ առաջ է նետում ձեռքը, պարանը բացվում է, և հոլը սկսում է պտտվել գետնին: Նախապես գետնի վրա փոքրիկ փոս է փորվում և դրանից որոշակի հեռավորության վրա դրվում է կոճ՝ հոլ առանց ծայրի: Խաղացողների մասնակցության հերթականությունը որոշվում է վիճակահանությամբ: Խաղի իմաստը նրանում է, որ հերթով պտտեցնելով հոլը, այն դեռ պտտվելու ընթացքում ափի մեջ վերցնեն ու հարվածեն կոճին՝ այնպես առաջ տանելով այն, որ փոսի մեջ ընկնի: Յուրաքանչյուր կոճի հայտնվելը փոսում միավոր է բերում: Խաղը շարունակվում է այնքան ժամանակ, մինչև ինչ-որ մեկին հաջողվում է հավաքել նախապես պայմանավորված միավորների քանակը: Մրցանակը, որպես կանոն, հակառակորդի հոլն է: Թեև ամեն բակում իրենց խաղի կանոնները կային: Իսկական վարպետները տիրապետում էին հոլը պտտեցնելու ամենատարբեր հնարքներին՝ ուժեղ նետում վերևից, պարանի ձգում դեպի հետ, հոլի նետում դեպի օդ և այլն: Հոլերն էլ տարբեր ձևի ու տարբեր նյութից էին լինում, իսկ պատրաստում էին դրանք ճշմարիտ վարպետները, որոնց ամեն թաղում անունով գիտեին:

 

 

Հավալա

Այս խաղը չեխարդայի համարժեքն է: Դրան կարող են մասնակցել 8-ից 10 հոգի: Խաղացողներից մեկը հենվելու համար կորացնում է իր մեջքը (նրան «այծ» կամ «էշ» են կոչում), իսկ մնացած մասնակիցները հերթով ցատկում են նրա վրայով: Ընդ որում, ցատկելիս «այծի» մեջքին կարելի է դիպչել միայն ձեռքերով: Նա, ում չի հաջողվում ցատկել անցնել կամ ով «այծին» դիպչում է ոտքով, կռանում է նրա կողքին, և մնացածները ցատկում են արդեն երկու հոգու վրայով: Հաղթում է նա, ում հաջողվում է ցատկել ամենամեծ թվով «այծերի» վրայով:

 

Աչքկապուկ

7-20 խաղացողներ իրենցից մեկի աչքերը կապում են և շրջապատելով սկսում կսմթել: Կապվածը ձգտում էր նրանցից մեկին բռնել և իր դերը նրա հետ փոխել:

 

Փչացած հեռախոս

Խաղերի ընդմիջման ընթացքւմ խաղում ենք փչացած հեռախոս: Այս խաղը, կարծում եմ՝ գիտեք: Շարքի սկզբից լուր է ուղարկվում շարքի վերջ: Մինչև տեղ է հասնում, լուրն աղավաղվում է:

 

Գործնագործ

Խաղացողները վիճակահանությամբ բաժանվում են երկու հավասար խմբերի. մի խումբը բադեր, մյուսը` որսորդներ (կարող են լինել աղջիկների և տղաների  խառը խմբեր): Մի խումբը դառնում է խփողների խումբ, մյուսը` խաղացողների: Խփողները կանգնում են իրարից մի քանի մետր հեռավորության վրա, խաղացողները մտնում են մեջ ու սկսում են խաղալ: Խփողները հերթով փորձում են գնդակով խփել խաղացողներին: Ամեն անգամ, գնդակը մեկին կպչելուն պես, խաղացողը պետք է դուրս գա խաղից: Երբ խաղի մեջ մնում է մի մասնակից և կարողանում է մինչև տաս հաշիվը խաղալ, բոլոր խաղացողները մտնում են` խաղը շարունակելու, իսկ եթե մինչև տաս հաշիվը չի կարողանում ազատել, իրենք դառնում են խփողներ, իսկ խփողները` խաղացողներ:

ԽԱՂԻ ԿԱՆՈՆԵՐԸ : — Բադերին գնդակով կարելի է հարվածել ցանկացած ձևով, սակայն խփողն իրավունք չունի մտնելու շրջանագծի մեջ կամ տրորի շրջանագիծը: -Կարելի է խփել այն գնդակով, որը բռնված է օդից. գետնից վերցրած գնդակով չի կարելի խփել: Մի հարվածով խաղից դուրս է գալիս միայն մեկը:

Ինչ հատկություններ է զարգացնում. խույս տալու ունակություն, ցավին դիմանալու և ուրիշի մասին մտածելու ունակություն:

 

Աղջիկ փախցնոցի

Երեխաները զույգերով իրար ետևից կանգնում են` զույգերի ձեռքերը վերև պահած` ափերն իրար մեջ: Նրանցից մեկը, ով զույգ չունի, գալիս է առաջ ու նրանց արանքով անցնելով, բռնում է որևէ մեկի ձեռքից: Երկուսով գնում են, կանգնում վերջում, իսկ այն մասնակիցը, ում զույգին  տանում են, գալիս է առաջ ու կատարում նույն գործողությունը: 

 

 

 

 

Advertisements
Բարեկենդանի խաղերից

Բարեկենդանի խաղերից

Հավալա
Այս խաղին կարող են մասնակցել 8-ից 10 հոգի: Խաղացողներից մեկը հենվելու համար կորացնում է իր մեջքը (նրան «այծ» են կոչում), իսկ մնացած մասնակիցները հերթով ցատկում են նրա վրայով: Ընդ որում, ցատկելիս «այծի» մեջքին կարելի է դիպչել միայն ձեռքերով: Նա, ում չի հաջողվում ցատկել անցնել կամ ով «այծին» դիպչում է ոտքով, կռանում է նրա կողքին, և մնացածները ցատկում են արդեն երկու հոգու վրայով: Հաղթում է նա, ում հաջողվում է ցատկել ամենամեծ թվով «այծերի» վրայով:

Օդապարիկ

Օդապարիկ

Օդապարիկ» խաղը օգտագործեցինք, որպեսզի հանգստացնենք երեխաներին, հանենք լարվածությունն ու անհանգստությունը: Մասնակիցները, շրջանաձև նստած, փչում էին գոյություն չունեցող փուչիկ: Սկզբում խորը շունչ էին քաշում, երևակայական փուչիկը մոտեցնում շուրթերին, և թշերն ուռեցնելով, կիսաբաց շուրթերով փչում էին փուչիկը: Ընթացքում տալիս էինք հետևյալ հարահանգները. «Ուշադիր հետևեք, թե ինչպես է մեծանում փուչիկն ու նրա վրայի նախշերը: Նայե´ք, նայե´ք: Որքա~ն շատ եք փչել: Զգույշ եղեք հանկարծ չպայթի: Կեցցե´ք: Հիմա ցույց տվեք ձեր փուչիկները»: Փուչիկներն իրար ցույց տալուց հետո սկսեցինք խաղալ դրանցով: Հերթով նետում էինք իրար փուչիկները` ամեն կերպ փորձելով գետնին չգցել: Այս խաղը դրական լիցքեր է հաղորդում երեխաներին, լիցքաթափում նրանց, ինչպես նաև մարզում ուշադրությունը:

«Թել ու ասեղ»

«Թել ու ասեղ»

«Թել ու ասեղ» խաղը կիրառեցինք երեխաների կամակորությունն ու անզսպությունը շտկելու, դրական հույզեր տալու համար։ Ասեղը, ով երեխաներից մեկն էր, վազում էր սենյակում, աթոռների և սեղանների արանքով, իսկ թելը` երեխաների մյուս մասը, վազում էր նրա ետևից։ Ասեղի դերում ընտրում էինք բոլոր այն երեխաներին, ովքեր մի փոքր դժվարանում էին շփման մեջ մտնել կամ ամաչում էին։ Այս խաղի միջոցով լուծվում են նաև շփման և կազմակերպական հմտությունների խնդիրները։

«Մարզում ենք հույզերը»

«Մարզում ենք հույզերը»

– Երեխաներ հիմա եկեք մռայլվենք ինչպես աշնանային ամպը, չար կախարդը, նեղացած մարդը: Կեցցե´ք:

– Իսկ հիմա եկեք այնպես ժպտանք, ինչպես նվեր ստանալիս, ձեր սիրած խաղալիքով խաղալիս, մայրիկին տեսնելիս, ժպտանք ամառային արևին, մեր ընկերներին, գեղեցիկ ծաղկին: Կեցցե´ք:

–  Երեխաներ, իսկ ինչպե՞ս կզայրանա երեխան, ում խաղալիքը վերցրել են, ում պաղպաղակ չեն տվել, կամ այն մարդը, ում խբել են: Եկեք ցույց տանք: Կեցցե´ք:

– Այժմ եկեք վախենանք այնպես, ինչպես անտառում կորած երեխան, գայլին տեսած նապաստակը, կատուն, ում վրա հաչում է չար շունը:

– Ցույց տվեք, ինչպես է հոգնում հայրիկը աշխատանքից հետո, տատիկը երկար քայլելուց հետո, ծանրոց բարձրացրած մարդը:

– Իսկ ինչպե՞ս է հանգստանում երեխան, ով շատ է օգնել մայրիկին և հոգնել է, ծանր աշխատանք է կատարել, շատ դաս է սովորել: Կեցցե´ք, ամեն ինչ շատ ճիշտ կատարեցիք:

Ուղղում ենք սխալները

Ուղղում ենք սխալները

Խաղի մասնակիցները շրջան են կազմում: Խաղավարը նախադասություն է ասում, որոնց մեջ սխալներ կան: Օրինակ՝ Ամռանը ձյուն է գալիս: Ձմռանը այգում ծաղկում են խնձորենիները: Ներքևում նրանց վրա պառկել էր տափաստանը: Արևը թաքնվել էր ծառի գագաթներից և այլն: Նախադասությունները յուրաքանչյուր խաղի մասնակցի առաջարկվում են հերթականությամբ: Նա, ով նախադասությունում սխալ չգտնի, դուրս է գալիս խաղից: Այս դեպքում նույն առաջադրանքը առաջարկվում է հաջորդ խաղացողին: Հաղթում է նա, ով մնում է վերջում: